Welkom terug. In eerdere afleveringen hebben we het gehad over verhalen, betekenis in kaart brengen en hoe de Visualizer helpt patronen te ontdekken. Vandaag sluiten we de serie af met iets waar veel mensen naar vragen als ze de tool voor het eerst zien: de vragen. Laten we dus meteen beginnen. Mensen zeggen vaak dat de vragen van Sprockler niet lijken op traditionele enquêtevragen. Waarin verschillen ze?
Het korte antwoord? Ze zijn ontworpen voor sensemaking, niet alleen voor het verzamelen van gegevens. Bij de meeste enquêtes kiezen mensen uit vooraf vastgestelde opties, zoals selectievakjes, beoordelingen en meerkeuzevragen. Dat is handig als je al weet waarnaar je op zoek bent. Maar in complexe situaties is dat vaak niet het geval. Daarom hebben we vraagtypes nodig waarmee mensen kunnen uitdrukken hoe zij hun eigen ervaringen interpreteren.

We hebben in eerdere afleveringen al gehoord over bipolen en tripolen: de schuifbalk en de driehoek. Kun je ons even kort uitleggen hoe die werken?
Zeker. Een bipool is een schuifbalk tussen twee keuzes, zoals ‘individuele actie’ en ‘collectieve actie’. Een tripool is een driehoek met drie dimensies, zoals ‘door de gemeenschap geleid’, ‘door instellingen aangestuurd’ en ‘door financiers aangestuurd’. De respondent plaatst een punt op de vorm om aan te geven hoe hij of zij zijn of haar verhaal interpreteert. Het gaat om het toekennen van betekenis, niet alleen om het kiezen van een antwoord.

Zijn er nog andere vraagtypes naast deze?
Ja. Een die mensen vaak verrast, is de Picture Pointer. Het is een visueel hulpmiddel waarmee respondenten betekenis ruimtelijk kunnen uitdrukken. Soms betekent dat het aantikken van een deel van een afbeelding, maar in meer geavanceerde gevallen gaat het om het plaatsen van meerdere items op een tweedimensionale kaart om te laten zien hoe verschillende aspecten van het verhaal verband houden met de belangrijkste dimensies.

Kunt u een voorbeeld geven?
Zeker. In een project gericht op vrouwen en meisjes kregen de respondenten een raster te zien met twee assen:

• Eén voor fysiek en emotioneel welzijn, en
• Eén voor financiële zekerheid.

Ze kregen onderwerpen voorgelegd zoals ‘zorg voor familieleden’, ‘toegang tot diensten’ en ‘vervoer’, en werden gevraagd elk daarvan op het raster te plaatsen op basis van de invloed ervan op het verhaal dat ze zojuist hadden gedeeld.

Dus ze zeiden niet alleen dat iets belangrijk was, maar lieten ook zien hoe het belangrijk was?
Klopt. De ene respondent zou ‘vervoer’ laag op de as voor welzijn plaatsen, maar hoog op die voor financiële zekerheid. Iemand anders zou ‘zorg voor familieleden’ helemaal bovenaan kunnen plaatsen, wat een sterke emotionele impact weerspiegelt. Het resultaat is een genuanceerd, specifiek en volledig door de respondent bepaald beeld van de betekenis.

Dat is heel anders dan een selectievakje.
Dat klopt. En het bevordert ook de toegankelijkheid, vooral in meertalige omgevingen of bij mensen met een lage geletterdheid. Mensen hoeven geen lange alinea’s te lezen. Ze kunnen betekenis uitdrukken door middel van positionering, wat vaak intuïtiever aanvoelt en minder veroordelend overkomt.

Zijn er nog andere aanpassingsmogelijkheden beschikbaar?
Ja, nog een die het vermelden waard is, is Skip Logic. Hiermee kunnen bepaalde vervolgvragen alleen verschijnen als iemand eerder een bepaald antwoord heeft gegeven. Het is een eenvoudige manier om de ervaring relevant, respectvol en efficiënt te houden, vooral wanneer je vragen stelt over gevoelige onderwerpen.

Dus dit zijn vragen die niet alleen zijn ontworpen om gegevens te verzamelen, maar ook om weer te geven hoe mensen denken?
Zeker. De filosofie achter Sprockler is dat mensen betekenisgevers zijn. Het is onze taak om hen te helpen die betekenis uit te drukken en die uitingen binnen een gemeenschap of systeem te visualiseren. Elk vraagtype is zo ontworpen dat het dat proces ondersteunt.

Bedankt. Het is duidelijk dat zelfs de opzet van de vragen iets zegt over de waarden achter het werk.
Dat klopt. De methode en de mentaliteit gaan hand in hand.